Ελλιπής πρόσληψη απαραίτητων λιπαρών οξέων

Τα απαραίτητα λιπαρά οξέα (EFAs) είναι μακράς αλύσου πολυακόρεστα λιπαρά οξέα τα οποία δεν μπορεί να συνθέσει ο ανθρώπινος οργανισμός και συνεπώς πρέπει να προσλαμβάνονται εξωγενώς μέσω της τροφής. Τα EFAs διακρίνονται σε δύο ομάδες: τα ωμέγα-3 (ω-3) και τα ωμεγα-6 (ω-6). Τα βασικότερα EFAs για τους ανθρώπους είναι το α-λινολενικό οξύ (ω-3 λιπαρό οξύ) και το λινελαϊκο οξύ (ω-6 λιπαρό οξύ). Ωστόσο, ορισμένα λιπαρά οξέα μπορούν να χαρακτηριστούν ως «απαραίτητα» κάτω από συγκεκριμένες καταστάσεις (νοσήματα, ελλιπής σύνθεση λιπαρού οξέος κλπ) καθώς η σύνθεση τους εξαρτάται από την ύπαρξη στον οργανισμό των βασικών EFAs. Παράδειγμα αποτελούν το δοκοσαεξανοϊκό οξύ (DHA), ένα ω-3 λιπαρό οξύ το οποίο σχηματίζεται από το α-λινολενικό οξύ,το αραχιδονικό οξύ (ΑΑ) και το εικοσαπεντανοϊκό οξύ (EPA),  ω-6 λιπαρά οξέα τα οποία σχηματίζονται από το λινελαϊκό οξύ.

Τα EFAs είναι απαραίτητα κατά την ενδομήτρια ανάπτυξη, την βρεφική και την παιδική ηλικία, έως ότου ολοκληρωθεί η ανάπτυξη του εγκεφάλου, του κεντρικού νευρικού συστήματος και του αμφιβληστροειδούς. Ειδικότερα, το DHA ως βασικό συστατικό των μεμβρανών του εγκεφάλου, το AA και το EPA είναι ουσιώδη για την λειτουργικότητα και ανάπτυξη του εγκεφάλου. Ακόμη, τα απαραίτητα λιπαρά οξέα, και ειδικότερα το ΑΑ, δρουν ενάντια στη φλεγμονή και ενισχύουν την μνήμη. Στα παιδιά σχολικής ηλικίας έχει δειχθεί ότι τα ω-3 και ω-6 λιπαρά οξέα βοηθάνε στην ανάπτυξη αυτοσυγκέντρωσης και επομένως στην ικανότητα μάθησης.

Το μητρικό γάλα είναι πλήρες σε EFAs, από τη στιγμή που η μητέρα έχει μία ισορροπημένη σε EFAs διατροφή, ενώ οι περισσότερες βρεφικές φόρμουλες έχουν χαμηλή ή μηδενική περιεκτικότητα. Η διατροφή κατά το στάδιο απογαλακτισμού και τη νηπιακή ηλικία πρέπει να είναι πλήρης σε απαραίτητα λιπαρά οξέα και συγκεκριμένα σε DHA, καθώς η μετατροπή του α-λινολενικού οξέος σε DHA είναι περιορισμένη κατά την συγκεκριμένη ηλικιακή περίοδο. Προτείνεται η κατανάλωση τροφίμων υψηλής περιεκτικότητας σε DHA (ιχθυέλαια, θαλασσινά, λιπαρά ψάρια, αποξηραμένα φρούτα) ή διαφορετικά η λήψη διατροφικών συμπληρωμάτων που περιέχουν DHA. Σε περιπτώσεις περιοριστικών διαιτών, όπου η διατροφική πρόσληψη EFAs είναι χαμηλή (π.χ. κληρονομικά μεταβολικά νοσήματα) η συμπληρωματική λήψη τους είναι θεμελιώδους σημασίας. Σε παθήσεις όπως η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής με Υπερκινητικότητα και ο Αυτισμός, η λήψη συμπληρωμάτων ω-3 και ω-6 έχει πολλαπλά οφέλη στην εγκεφαλική λειτουργία και στο μετριασμό των συμπτωμάτων.

Η επαρκής πρόσληψη των EFAs έχει πολυάριθμα οφέλη για την υγεία και στους ενήλικες. Στα τεκμηριωμένα οφέλη περιλαμβάνονται η πρόληψη της αθηροσκλήρωσης και η μείωση της αρτηριακής πίεσης, η μειωμένη συχνότητα εμφάνισης της καρδιακής νόσου και του εγκεφαλικού επεισοδίου.

Ανεπάρκεια των EFAs μπορεί να οδηγήσει σε πλήθος συμπτωμάτων και διαταραχών όπως διαταραγμένη λειτουργία των νεφρών και του ήπατος, μειωμένο ρυθμό ανάπτυξης, μειωμένη ανοσολογική λειτουργία, νευρολογικές διαταραχές, δερματίτιδα, κατάθλιψη κ.α..

 

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-       Connor, W. E. (2000). Importance of n− 3 fatty acids in health and disease. The American journal of clinical nutrition, 71(1), 171S-175S.

-       Singh, M. (2005). Essential fatty acids, DHA and human brain. The Indian Journal of Pediatrics, 72(3), 239-242. 

-       Simopoulos, A. P. (1991). Omega-3 fatty acids in health and disease and in growth and development. The American journal of clinical nutrition, 54(3), 438-463.

 -       Uauy, R., Hoffman, D. R., Peirano, P., Birch, D. G., & Birch, E. E. (2001). Essential fatty acids in visual and brain development. Lipids, 36(9), 885-895.

Επιλέξτε προϊόντα χωρίς τα παρακάτω αλλεργιογόνα